تبلیغات
کردستان من - نقوش و سنگ نوشته (کتیبه)های باستانی فراوان در کردستان
کردستان من
هیچ چیزی برای همیشه نیست...

لینکدونی

آرشیو موضوعی

آرشیو

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

نقوش و سنگ نوشته (کتیبه)های باستانی فراوان در کردستان

(مقاله ی زیر که در اختیار شما عزیزان قرار گرفته است از سری تحقیقات جناب آقای جمال لحافیان می باشد)

مکان های باستانی منقوش زیادی در کردستان وجود دارند که متاسفانه این آثار تاکنون بصورتی علمی در جریان بررسی قرار نگرفته و به دلایل نامعلومی یا شاید به دلیل کمبود بودجه سازمان میراث فرهنگی ، این یادگارهای ارجمند سرزمین ما تاکنون ناشناخته مانده اند. سنگ نگاره های باستانی کردستان چشم انتظار محافظت ، بررسی و معرفی می باشد با معرفی این سنگ نگاره ها در سطح کشور وجهان ، فصلی ویژه در اوراق تاریخ کردستان باز می شود، و همچنین اوراق پیش از تاریخ ایران پربار و متنوع می گردد.

 

(بقیه در ادامه مطلب)

تصاویر این نگاره ها عبارتند از : تصویر اسب و سوار به تعداد فراوان، بزکوهی و گوزن و جبیر و سگ و گراز و تصاویر خورشید و انسان . کنده کاری های بر روی سنگ در کردستان مربوط به دو عصر مختلف است .

 دوره اول - عصر نوسنگی                                                                                                       

 دوره دوم - عصر مفرغ


 1- عصر نوسنگی :
 در دهنه غاری کوچک در منطقه اورامانات سنگی بزرگ تعبیه وکار گذاشته شده است. این سنگ به شکل کله قوچ یا گوسفند تراش خورده و صیقل یافته است و بر روی آن تصویر 3 بزکوهی (کل) و یک سگ نقش گردیده است. این نقش کنده کاری شده ، ظاهرا متعلق به عصر نوسنگی است و تاریخ آن را می باید هزاره ششم قبل از میلاد تعیین کرد. این نقش ها، مرحله دامداری عهد نوسنگی را نشان می دهد . هرچند با توجه به باستانشناسی های انجام شده مربوط به ما قبل تاریخ، آغاز دامداری در کردستان بوده و ساکنان غار (زاوی شمی) درکردستان عراق در غرب اورامانات در اواخر عهد میانه سنگی، هزاره نهم قبل از میلاد گوسفند و بز را اهلی کرده بودند . حکاکی ها و کنده کاری های هنرمندان این عصر بوسیله ابزارهایی نظیر سنگ آتشزنه انجام می گرفته .

 

 -2 عصر مفرغ:

 اکثر سنگ نگاره های کردستان مربوط به سالهای بین (2500 تا1700 ) قبل از میلاد می باشد که دلایل آن به صورت مقایسه ای در منابع تاریخی و آثار همزمان آن در دیگر نقاط ایران و جهان جستجو شده است . فراوانی و پراکندگی محوطه ها ثابت می کند که در عصر مفرغ جوامع زیادی در مکان های مختلف کردستان زندگی کرده اند . دلایل نگارنده برای اکثریت سنگ نگاره ها که عصر مفرغ می باشد بدین شرح است: - 1 وجود اسب رام شده (اسب و سوار) -2 وجود مفرغ ، که با آن ابزاری جهت حکاکی ساخت تا بتواند بر روی سنگ های سخت اقدام به کنده کاری نماید. -3 وجود علائم و تصاویری از قبیل خورشید که نمادی از خورشید پرستی در عصر مفرغ می باشد.
 قدیمی ترین اخباری که از رام کردن اسب در ایران بدست آمده مربوط به تصویر کنده کاری شده اسب و سوار است که بر روی استخوان حکاکی شده و مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد است که در شوش بدست آمده است . در هزاره سوم قبل از میلاد انسان ایرانی توانست اسب را رام کند و برای مقاصد خود از جمله کوچ و دامداری و شکار از آن بهره بگیرد . مدارک باستان شناسی هزاره دوم قبل از میلاد نشان می دهد که اسب برای شکار و بردن ارابه های جنگی و شاید مسابقات اسبدوانی استفاده شده است . در هزاره دوم قبل از میلاد (عصر مفرغ) در غرب ایران پیشرفت به اوج رسیده بود، در فلات ایران به ویژه در لرستان و کردستان بین تمام صنایع ، صنعت مفرغ از صنایع دیگر بیشتر ترقی کرده بود، دورانی که انسان ایرانی توانست ابزاری بسازد که به وسیله آن بتواند بر روی سنگهای سخت حکاکی کند. نقاشی ها و کنده کاری های پیش از تاریخ در اکثرمحوطه های باستانی بخشی از تاریخ کهن ایران را به خود اختصاص داده است . طی 15 سال اخیر بررسی و شناسایی نفوش پیش از تاریخ روند چشمگیری طی کرده است و گزارشهای قابل توجهی از کشف این نقاشی ها در اکثر استان های کشور ارائه شد ه است . درکردستان خوشبختانه از اواسط سال 1377 تا به حال محوطه های فراوانی ،شناسایی شده است که مجموع نقوش آن بالغ بر 1000 نقش است . این تصاویر که بر روی سنگ ها و دیواره غارها در کوههای کردستان کنده کاری شده است عبارتند از :تصویراسب و سوار،  بزکوهی ، گوزن وآهوی جبیر،  سگ،  مار ،گراز ، تصاویر خورشید ، انسان ، اشکال هندسی ، اشکال گیاهی ، و نمادهای نامفهوم. کنده کاری های صخره ای و غاری کردستان در مناطق مختلف هورامان ،سارال ، دهگلان ، دیواندره و بیجار است. پراکندگی محوطه ها نشان می دهد،  در عهد باستان مردمان فراوانی در مکانهای مختلف این سرزمین زندگی می کردند . بررسی های روی نقوش و مطالعه برروی آنها معلوم می کند،  این کنده کاری ها مربوط به دوران مختلف است .گاهی برروی قطعه سنگی چند مرحله از طراحی و کنده کاری مشاهده می شود گویا نقوش قدیمی مکانی مقدس برای کنده کاری های جدید به شمار می روند واکثرآنها مربوط به هزاره های قبل از میلاد است. بزکوهی که سمبل ملی ایرانیان بوده ، در تمام محوطه ها به چشم می خورد . کنده کاری های جدید متعلق به منطقه سارال و دهگلان است که در اکثر مناطق دیده می شوند و متعلق به هزاره اول و دوم قبل از میلاد هستند. کنده کاری های منطقه سارال و دهگلان نشان می دهد ،برای جامعه ای که هنرمندان کنده کار در آن زندگی می کردند ،به شیوه کشاورزی و دامداری و شکار اداره می شده و از مرحله تربیت اسب و پرورش آن گذرکرده بودند .بیشترین نقوش و نمادهای سمبلیک صخره ای کردستان درمنطقه سارال قرار دارد و بزرگترین کتیبه پیش از تاریخ کردستان در این منطقه شناسایی شده است . تصاویری از انسان های ملبس و عریان برروی تخته سنگها کنده کاری شده است .نوعی گوزن در این کنده کاری ها وجود دارد که همانند سنگ نگاره های دهگلان است .گوزنی زیبا با حجمی بزرگ و شاخهایی راست و بلند که محل سکونت او دشت های بزرگ و حاصلخیز منطقه دهگلان و سارال بوده. این نوع گوزن از نظر شاخ با گوزن قرمز و گوزن زرد فرق دارد و گویا از انواع گوزن هایی است که در عهد باستان نسل آن منقرض شده است .در بررسی های نگارنده مشخص شده است که کهن ترین تصاویر در حکاکی ها و کنده کاری های بر روی سنگ کوهها و غارهای کردستان در منطقه اورامان قرار دارد . به نظر می رسد ، کوههای رفیع و دره های باشکوه و زیبای اورامانات مکان مناسبی برای زیست انسان در عصر نو سنگی و ادوار قبل و بعد از آن بوده است . در منطقه اورامان کنده کاری های صخره ای و غاری فراوان وجود دارد که کنده کاری های آنها تراشیده دهانه غار (بردمیر) که به صورت کله گوسفند تراشیده شده است به ابعاد 140 سانتیمتر و نقش 3 بز کوهی و یک سگ که بر روی آن حکاکی شده است مرحله دامداری را نشان می دهد . کنده کاری های سینه (غار تاش ) تصاویر ادوار مختلف را در خود جای داده است .هنوز هم بعد از هزاران سال ، محوطه های پیش از تاریخ و نشانه های انسان و علامت های سنگی و نقوش کنده کاری صخره ای و غاری در قلل و دره های این منطقه مشاهده می شود . منطقه اورامانات یکی از زیستگاه های کهن ایران زمین است .هم اکنون هم در ارتفاعات کوه ها ،  محل های استقرار موقت با اتاقهای سنگ چین مانند از روزگاران کهن به چشم می خورد .دیوار اتاق ها در پناه دیواره کوه با تخته سنگهای بزرگ و نقوش کنده کاری پیش از تاریخ بر صخره هاست که تعدادی از آنها به خاطر استحکام و زیبایی با رنگ کرم پررنگ شده است . غارها و پناهگاه های صخره ای پیش از تاریخ فراوان وجود دارد.
لازم به ذکر است که شاید بتوان گفت بهترین اقدامات شناسایی و مطالعاتی علمی صورت گرفته بر روی سنگ نگاره های ایران، در استان کردستان بوده و برای اولین بار سازمان میراث فرهنگی اقدام به دعوت از کارشناسان " پرفسور مجیدخان" (دکترای نقوش صخره ایی اهل پاکستان) که عضو سازمان استرالیایی هنر صخره ایی است مینماید.
این مطالعات برروی سنگ نگاره های محوطه های : اورامان ، دهگلان، دیواندره و بیجار صورت گرفته که قدمت بعضی از آنها بین سه تا ده هزارسال تشخیص داده شده است. البته نقاطی که در کردستان دارای سنگ نگاره های ماقبل تاریخی است، خیلی بیشتر از جاهایی است که ذکر آنها شده . مطالعه برروی سنگ نگاره های کردستان نیازمند یک دوره طولانی و سیستماتیک است. البته به شکل موردی مطالعاتی توسط آقای " جمال لحافیان" که از علاقه مندان این آثار گرانقدرهستند صورت گرفته است. لکن ضرورت دارد با تکنولوژی مناسب (تحلیل ریز فرسایش) و دیگر سامانه ها این روند ادامه پیدا کند. درسال 2001 با پرفسور دن اسمیت کار معرفی نمونه های کشف درایران را باایشان داشتیم .وی با گروه کارشناسان نقوش صخره ای اروپا و استرالیا برروی سنگ نگاره های پاکستان کار می کردند که هنوزهم باتمام نرسیده است. نظریات کوتاه دن سرگروه تیم تحقیقاتی در کتاب : موزه های سنگی ، هنرهای صخره ای (سنگ نگاره های ایران) کار نگارنده در خصوص تعدادی از سنگ نگاره های ایران موجود است. جالب و خواندنی است.

درباره وبلاگ

sardasht1@yahoo.com
مدیر وبلاگ : زانیار پرمنوره

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان

----------

برای نمایش تصاویر گالری كلیك كنید


دریافت كد گالری عكس در وب

---------- Online User ----------------------------------------------------------------